Cách đọc và phân tích một bài báo khoa học

Việc đọc và phân tích một bài báo khoa học sao cho hiệu quả không những là một khó khăn đối với sinh viên mà còn với cả những nhà nghiên cứu trẻ. Để có được những ý tưởng hay giả thuyết mới, người nghiên cứu có thể phải đọc rất nhiều bài báo từ tạp chí chuyên ngành. Bài viết này cung cấp cho độc giả một số hướng dẫn để có thể thực hiện công việc này một cách dễ dàng và ít tốn thời gian nhất.

Studentacademic-reading-i-001

Ảnh: Getty Images

Những điểm cần lưu ý trước khi đọc

Có rất nhiều lý do để đọc bài báo khoa học. Bạn có thể đọc để tăng kiến thức, đọc để bình duyệt khi bạn có nhiệm vụ đó hay để thu thập thông tin cho một dự án nghiên cứu nhất định. Mục đích của việc đọc sẽ có ảnh hưởng lớn đến cách thức đọc và phân tích bài báo. Vì vậy, trước khi đọc, bạn cần xác định rõ mục đích của việc đọc. Tiếp đến, bạn hãy lưu ý những điểm sau trong quá trình đọc:

  • Luôn đặt ra những câu hỏi, những dự đoán trong đầu và so sánh phần trình bày của tác giả với những câu hỏi và dự đoán đó.
  • Ghi lại bất cứ những thắc mắc, nhận xét, nghi vấn nào của bạn về bài báo.
  • Gạch dưới, tô đậm, đánh dấu những dữ kiện quan trọng hay có vấn đề của bài báo.
  • Theo GS. Trương Nguyện Thành, ta cần so sánh bài báo đang đọc với những bài mà bạn đã đọc để nhận ra những đóng góp mới cũng như cách thực hiện nghiên cứu của tác giả. Đặt bài báo đó trong mối tương quan với những bài báo khác, có nghĩa là bạn không chỉ nhìn vào một cái cây mà nhìn cả rừng cây, để tìm ra một khung phân tích hay những giả thuyết nghiên cứu cho riêng bạn.

CR_LH_16825_image2

 Hình 1: Hình 1: Sơ đồ phát triển ý tưởng trong việc đọc bài báo khoa học

Nguồn: Bài giảng của GS. Trương Nguyện Thành ở Workshop về Công bố bài báo trên tạp chí quốc tế diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 6

  • Nên viết một tóm tắt ngắn bằng ngôn ngữ của bạn sau khi đọc xong bài báo. Phần tóm tắt gồm có câu hỏi nghiên cứu và câu trả lời mà bài báo này cố gắng cung cấp, những lập luận được đưa ra, những dữ kiện được phân tích và những kết luận được rút ra để sau này quay lại bạn dễ dàng nhớ lại nội dung bài báo.

Cấu trúc của một bài báo khoa học

Một bài báo khoa học thường có cấu trúc IMRD (Introduction [Giới thiệu], Methodology [Phương pháp], Results [Kết quả] và Discussion [Thảo luận]). Trong các ngành khoa học xã hội thì cấu trúc này chỉ phổ biến ở các nghiên cứu định lượng còn các bài viết dựa trên nghiên cứu định tính đi theo một cấu trúc khác như sau:

  • Introduction [Giới thiệu]
  • Contexts [Bối cảnh: tổng quan nghiên cứu, các quan điểm lý thuyết, những tranh luận học thuật, chính sách hiện thời)
  • Research Design and Methods [Thiết kế nghiên cứu và các phương pháp nghiên cứu]
  • Findings [Những phát hiện mới]
  • Discussion [Thảo luận: xem xét lại các vấn đề đặt ra trước đó thông qua các dữ liệu đã thu thập]
  • Conclusions [Kết luận]

Ngoài ra, một bài báo còn có nhan đề, tóm tắt, tác giả, tài liệu tham khảo, lời cảm ơn, các bảng biểu và lời chú thích. Thông thường, khi bạn biết cách viết một bài báo khoa học thì bạn sẽ biết cách đọc một bài báo khoa học và ngược lại.

Đọc nhan đề và tóm tắt để phân loại các bài báo

Khi lựa chọn một bài báo để đọc, tất nhiên bạn sẽ phải đọc nhan đề và tóm tắt của bài báo. Khi tra cứu tài liệu trên thư viện hay trên internet, thông tin đầu tiên mà bạn nhận được là nhan đề, sau nữa là phần tóm tắt. Nhan đề của một bài báo thường chứa đựng những thông tin ban đầu chủ chốt như câu hỏi nghiên cứu, đối tượng được nghiên cứu, cách thức nghiên cứu, các biến sẽ được kiểm chứng, giai đoạn được nghiên cứu, và có thể là kết quả quan trọng nhất được rút ra từ nghiên cứu. Ví dụ: Numberical and Experimental Study of General Gas Diffusion Equation within Fractal Pores (Combustion Science and Technology, Vol.188, Issue. 7, 2016) hay Woman’s Autonomy and Work Status in Nepal: A Study of Their Effects on Anaemia (Social Change, Vol. 46, Issue. 2, 2016).

Phần tóm tắt chứa đựng những thông tin về mục đích nghiên cứu, lý thuyết và phương pháp được áp dụng, các biến được sử dụng, nơi khảo sát, các kết quả và kết luận. Trong quá trình tìm kiếm tài liệu, bạn sẽ đọc được rất nhiều nhan đề và tóm tắt khác nhau. Bạn sẽ có một cái nhìn tổng quan về vấn đề, về các phương pháp đã sử dụng, các kết quả sơ bộ (Hình 2: Minh họa phần Tóm Tắt trên tạp chí khoa học). Trong thời đại ngày nay, với lượng xuất bản phẩm ngày càng lớn, việc đọc nhan đề và tóm tắt là cách tốt nhất để tiết kiệm thời gian đọc, đồng thời cho phép bạn phân loại bài báo ở các mức độ đọc khác nhau: rất quan trọng cần đọc trước, quan trọng, quan trọng nhưng chưa cần đọc ngay, không quan trọng nhưng thú vị cần lưu lại để đọc sau này..v.v.

CR_LH_16825_image3

Hình 2: Minh họa phần Tóm Tắt trên tạp chí khoa học

Nguồn: http://sch.sagepub.com/content/current

Đọc lướt để làm quen với bài báo

  • Nhìn qua cấu trúc, các đề mục và tiểu mục của bài báo để biết khung phân tích của tác giả.
  • Nhìn qua ngày xuất bản vì một số ngành thì các nghiên cứu gần đây (cách hiện tại không quá 5-7 năm) mới thích hợp, trừ những nghiên cứu cơ bản.
  • Nhìn qua tác giả và nhóm tác giả để xác định lĩnh vực chuyên môn, uy tín của họ trong lĩnh vực tương ứng và mối quan tâm nghiên cứu của họ xem có phù hợp với quan tâm của bạn không.
  • Nhìn qua các bảng biểu, sơ đồ cùng với các lời chú thích của bài báo.
  • Ghi lại bất cứ câu hỏi hay nhận xét ban đầu nào nảy ra trong đầu của bạn về bài báo.

Đọc kỹ và phân tích bài báo

Một bài báo khoa học không giống như một truyện ngắn cho nên bạn không cần phải đọc nó từ đầu cho đến cuối để hiểu toàn bộ câu chuyện. Bạn có thể chọn cho mình một thứ tự đọc riêng. Nhưng nếu bạn chưa có một nền tảng hay một ý tưởng nào về chủ đề được nghiên cứu, bạn nên đọc theo thứ tự từ phần giới thiệu cho đến phần kết luận đối với một vài bài báo đầu. Sau khi đọc được nhiều bài, bạn có thể đã có một khung làm việc chung cho vấn đề mà bạn quan tâm. Các bài báo tiếp theo, bạn không cần đọc tuần tự theo cấu trúc của nó mà đọc theo một ý tưởng mà bạn muốn đeo đuổi. Lúc đó, bạn có thể đọc theo thứ tự sau: tóm tắt -> kết luận -> phương pháp -> kết quả -> thảo luận hay theo thứ tự khác. Điều đó tùy thuộc vào bạn. Trong một bài báo, mỗi một phần giữ một chức năng riêng, chúng được kết hợp chặt chẽ giữa các thông tin để làm nổi bật những đóng góp mới của tác giả.

Phần giới thiệu thường nêu lên lý do nghiên cứu. Phần giới thiệu thường có 4 nội dung: phát biểu về vấn đề nghiên cứu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, mục đích nghiên cứu và kết quả mong đợi (hay giả thuyết nghiên cứu). Khi đọc phần này, bạn nên làm rõ những câu hỏi sau:

  • Tại sao tác giả thực hiện cuộc nghiên cứu này? Tác giả muốn giải quyết vấn đề gì? Câu hỏi nghiên cứu là gì?
  • Lỗ trống nào trong kiến thức mà tác giả muốn lắp đầy khi trình bày phần tổng quan nghiên cứu vấn đề (giữa cái đã biết và cái muốn biết hay khi chỉ ra những thiếu sót của những công trình trước đó)?
  • Tác giả mong đợi kết quả gì? Những biến nào được đưa vào để kiểm chứng?

Phần phương pháp sẽ nêu lên những kỹ thuật và phương pháp đã được tác giả sử dụng để đạt được kết quả như mong muốn. Bạn hãy tự trả lời các câu hỏi sau:

  • Những kỹ thuật và phương pháp nào đã được tác giả sử dụng?
  • So sánh phương pháp mà tác giả sử dụng với các phương pháp của các tác giả khác về cùng một chủ đề nghiên cứu để nhận ra những sự khác biệt trong phương pháp và kết quả.

Phần kết quả cung cấp các chứng cớ để ủng hộ hay bác bỏ giả thuyết nghiên cứu. Bạn phải xem kết quả nghiên cứu có được trình bày và phân tích một cách lô gích hay chưa. Bạn nên kiểm tra các biểu đồ và bảng biểu một cách cẩn thận, đưa ra kết luận của riêng mình và cố gắng lý giải nó trước khi đọc phần diễn giải của tác giả. Ghi lại bất cứ câu hỏi, thắc mắc hay nhận xét nào về kết quả nghiên cứu.

Phần thảo luận sẽ cung cấp những giải thích về kết quả nghiên cứu. Bạn đọc kỹ những giải thích và tự hỏi xem bạn có đồng ý với những giải thích đó không. Có câu hỏi nào nảy sinh trong bạn khi đọc những lý luận đó không. Bạn có thể đặt ra một số câu hỏi như:

  • Tác giả đã có những lý giải hợp lý cho kết quả nghiên cứu hay chưa?
  • Có những cách lý giải khác cho kết quả nghiên cứu mà tác giả chưa đề cập đến không?
  • Tác giả có thành kiến khi đưa ra các lý giải không?

Phần kết luận sẽ tóm tắt lại những phát hiện/kết quả nghiên cứu chính, chỉ ra tầm quan trọng của nghiên cứu và gợi ý con đường nghiên cứu tương lai dựa trên kết quả của nghiên cứu này.

Sau khi đọc xong và bắt đầu viết tóm tắt nội dung bài báo, bạn hãy dành thời gian để suy nghĩ và tự trả lời các câu hỏi sau:

  • Tác giả đã giải quyết hợp lý vấn đề nghiên cứu chưa, có hạn chế nào trong những giải pháp mà tác giả đã đề ra (kể cả khi tác giả đã thừa nhận) hay không?
  • Giả thuyết đặt ra có hợp lý chưa. Lô gích của bài báo có rõ ràng, có thể đánh giá được không?
  • Các lập luận có được hỗ trợ bằng những dữ liệu vững chắc chưa, dữ liệu có được thu thập đúng cách chưa, liệu có thể có những dữ liệu khác thuyết phục hơn không?
  • Ý tưởng của bài báo này đã tốt chưa, bạn có thể đưa ra những ý tưởng khác tốt hơn mà tác giả không nghĩ ra hay không?
  • Các ý tưởng này có thể được phát triển thêm hay khái quát hơn được nữa chăng. Nếu bạn là người thực hiện bạn sẽ làm gì với nó.

Một số kinh nghiệm cho việc đọc hiệu quả

Khi còn ở giai đoạn tích lũy kiến thức, bạn nên đọc và ghi chép cẩn thận với những bước cơ bản như trên. Nhưng khi đã thuần thục trong chuyên môn, bạn sẽ cảm thấy rất dễ dàng trong việc đọc và phân tích bài báo. Bạn sẽ dễ dàng nhận ra đâu là đóng góp mới, đâu là những hạn chế trong nghiên cứu của tác giả.

Biểu đồ doanh số bán lẻ của tạp chí The Times và Daily Paragraph (Hình 3) dưới đây là một ví dụ về việc đọc tích cực.

CR_LH_16825_image4

Hình 3: Biểu đồ doanh số bán lẻ của tạp chí The Times và Daily Paragraph

Nguồn: Đại học Kentucky.

Nếu nhìn vào biểu đồ cột bên phải, bạn sẽ nghĩ rằng doanh thu của “The Times” gấp đôi “Daily Telegraph”. Nhưng khi đọc kỹ vào phần tỉ lệ bạn sẽ thấy rằng “The Times” chỉ đạt doanh thu lớn hơn “Daily Telegraph” khoảng 10% mà thôi. Vì vậy khi đọc, bạn nên:

  • Đọc từ thông tin khái quát đến thông tin cụ thể
  • Kiểm tra các bảng biểu và biểu đồ một cách cẩn thận
  • Luôn đặt ra những câu hỏi khi đọc và đối chiếu thông tin với các bài báo khác về cùng chủ đề. Điều đó giúp bạn hiểu và nhớ thông tin tốt hơn.
  • Viết lại tóm tắt nghiên cứu giúp bạn khắc sâu thông tin và làm cho việc học tập và nghiên cứu của bạn có hệ thống hơn

Nói tóm lại, để đọc bài báo khoa học một cách hiệu quả và nhanh chóng, người đọc trước hết phải xác định mục đích đọc. Sau đó, người đọc cần phải đọc nhan đề (bao gồm đối tượng, cách thức, giai đoạn nghiên cứu) và tóm tắt bài báo (bao gồm mục đích, lý thuyết,phương pháp được áp dụng, các biến được sử dụng, nơi khảo sát, các kết quả và kết luận). Sau đó, người đọc cần đọc lướt để làm quen với bài báo để xem khung phân tích của tác giả, tính phù hợp của bài báo đối với mình. Cuối cùng, người đọc cần đọc kỹ và phân tích bài báo. Người đọc còn luôn phải đặt ra những câu hỏi, dự đoán và so chúng với phần trình bày của tác giả, sau đó đánh dấu những dữ kiện quan trọng của bài báo và đặt bài báo trong mối tương quan với những bài báo khác đã đọc để nhận ra những đóng góp mới của tác giả. Người đọc cũng nên tóm tắt bài báo bằng tiếng mẹ đẻ sau khi đọc xong, gồm có các câu hỏi nghiên cứu và những câu trả lời, những lập luận được đưa ra, những dữ kiện được phân tích và những kết luận được rút ra. Làm được điều này, việc đọc bài báo khoa học sẽ trở nên dễ dàng, chính xác và đem lại nhiều thông tin hơn bao giờ hết.

Tài liệu tham khảo:

  1. Truong, T. (2016). Bài giảng phục vụ Workshop về công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí quốc tế.
  2. Lunsford, T. and Lunsford, B. (2016). How to Critically Read aJournal Research Article. Journal of Prosthetics and Orthotics, 1996 | American Academy of Orthotists & Prosthetists. [online] Oandp.org. Tại địa chỉ: http://www.oandp.org/jpo/library/1996_01_024.asp [Truy cập ngày 08 tháng 7 năm 2016]
  3. Raff, J. (2014). How to Read and Understand a Scientific Paper: A guide for Non-Scientists. [online] Tại địa chỉ https://violentmetaphors.com/2013/08/25/how-to-read-and-understand-a-scientific-paper-2/[Truy cập ngày 08 tháng 7 năm 2016]
  4. Pain, E. (2016). How to (seriously) read a scientific paper. [online] Tại địa chỉhttp://www.sciencemag.org/careers/2016/03/how-seriously-read-scientific-paper [Truy cập ngày 08 tháng 7 năm 2016]
  5. Mitzenmacher, M. (2016). How to read a research paper. [online] Tại địa chỉ: http://www.eecs.harvard.edu/~michaelm/postscripts/ReadPaper.pdf [Truy cập ngày 08 tháng 7 năm 2016]
  6. Conservation Biology Environmental Studies 319. (2016). Criticaly Reading Journal Articles. [online] Tại địa chỉ: http://ento.psu.edu/graduateprograms/handbook/degree-information/degree-requirements/phd/CriticallyReadingJournalArticles1.pdf. [Truy cập ngày 08 tháng 7 năm 2016]

 ThS. Vũ Thị Thu Thanh, Hoàng Bảo Lân

Nguồn: Vietnam Jounal of Science, 30/8/2016

Continue Reading

Harvard Academy Scholars Program in USA 2016/17 (Fully Funded)

unnamed

Deadline: October 1, 2016
Location: USA

Fully Funded !!

Overview:

This program is open to all recent PhD recipients and doctoral candidates.

The Academy Scholars Program identifies and supports outstanding scholars at the start of their careers whose work combines disciplinary excellence in the social sciences (including history and law) with a command of the language, history, or culture of non-Western countries or regions. Their scholarship may elucidate domestic, comparative, or transnational issues, past or present.

Continue Reading

Việc ủng hộ tư liệu và phương châm tư liệu mở của nhanhoc.org

VIỆC ỦNG HỘ TƯ LIỆU VÀ PHƯƠNG CHÂM TƯ LIỆU MỞ CỦA CƠ SỞ DỮ LIỆU NHANHOC.ORG

Hiện cơ sở dữ liệu (CSDL) của website nhanhoc.org đang tăng lên từng ngày. Trong vòng ba ngày qua, đã có hơn 30.000 đầu tài liệu được đưa vào CSDL để mọi người có thể tự do sử dụng cho mục đích học tập và nghiên cứu. Dự tính hàng chục ngàn đầu sách sẽ được đưa lên trong vòng tháng 9. Đến cuối năm nay khi chúng tôi hoàn thiện hệ thống kĩ thuật giúp việc đưa sách và xử lý sách vở nhanh hơn, thư viện sẽ đạt đến con số 1 triệu đầu sách và tạp chí. 

Từ ngày mùng 01 tháng 09 năm 2016, CSDL đã chính thức đưa vào hoạt động như kế hoạch.

Khác với các CSDL vị lợi nhuận, chúng tôi không thiết lập bất kì trở ngại kĩ thuật nào khiến người dùng gặp khó khăn trong tiếp cận và download tư liệu. Tất cả hết sức dễ dàng, người dùng chỉ cần một số điện thoại và email của website nhanhoc.org là có thể hoàn toàn làm chủ CSDL.

Chúng tôi nhận thấy rằng học giả Việt Nam hoàn toàn thất thế trong việc tiếp cận tư liệu nghiên cứu cập nhật do bởi rào cản tài chính, chính sách, tình trạng phong bế dữ liệu của nhiều cơ quan nghiên cứu, và tâm lý “hơn thua” trong nghiên cứu dựa trên đặc quyền sử dụng tư liệu.

Chúng tôi muốn tạo ra một môi trường hoàn toàn mở cho việc tiếp cận tri thức nhằm thay đổi thực trạng này với niềm tin rằng việc tiếp cận tư liệu nghiên cứu hoàn toàn miễn phí sẽ giúp cải thiện tình hình và thậm chí, thay đổi cách thức vận hành các thiết chế đào tạo, nghiên cứu ở Việt Nam.

Vì thế chúng tôi mong mỏi rằng, nếu bạn tin tưởng vào việc chia sẻ miễn phí và hào phóng dữ liệu nghiên cứu có thể cải thiện môi trường học tập và nghiên cứu ở Việt Nam, xin các bạn hãy gửi tư liệu các bạn muốn chia sẻ cho chúng tôi. 

MỘT SỐ LƯU Ý:

1. Về việc đặt tên tài liệu gửi tặng

Hiện giờ tuy rằng chúng tôi đã trả tiền cho một nhân viên làm việc theo giờ hành chính chỉ chuyên để sắp xếp và chỉnh lý tư liệu nhưng do lượng dữ liệu quá lớn nên một ngày chỉ xử lý được khoảng hơn 4000 đầu sách. Để tiết kiệm thời gian và công sức của dự án, nếu có thể, mong các bạn đặt tên file theo định dạng sau

Tên tác giả (năm) Tên tài liệu
Ví dụ: Trần Văn Quế (1968) Sư phạm lý thuyết

Trong trường hợp các bạn quá bận, xin cứ gửi file sách thô cho chúng tôi, chúng tôi sẽ bố trí nhân lực chỉnh sửa và đưa lên cơ sở dữ liệu trong thời gian sớm nhất có thể.

2. Về cách thức gửi tư liệu ủng hộ:

Thông qua email: thuvien@nhanhoc.org và CC email: anh@edu.ac.vn
Các bạn có thể share folder sách cho chúng tôi ở địa chỉ:
Google Drive: thuvien@nhanhoc.org, anh@edu.ac.vn
Ngoài ra có thể gửi cho chúng tôi bằng bất cứ phương tiện gì các bạn đề xuất. Xin liên hệ qua email youare@poorlike.me nếu các bạn có bất kì yêu cầu gì

3. Xin các bạn đừng ngại gửi bất kì tư liệu nào cho chúng tôi kể cả những tư liệu phổ biến nhất. Chúng tôi đã phát triển thuật toán để tự gạn lọc những tư liệu trùng lặp, giống nhau trên cơ sở dữ liệu.

4. Về cách thức hoạt động và vấn đề bản quyền.

Cơ sở dữ liệu của chúng tôi hướng đến việc tạo BẢN SAO của TOÀN BỘ những website tư liệu sách ở public domain (ví dụ những tư liệu hết hạn bản quyền đưa lên archives của Microsoft, Google, Thư viện Quốc gia Hà Nội, Thư viện Quốc hội Mỹ) để đóng thành file PDF cho người dùng có một cơ sở tra cứu TẬP TRUNG chứ không phải lướt qua hàng trăm website một lúc để tìm 1 tư liệu. Framework của chúng tôi sẽ cố gắng gom hết tất cả các dữ liệu này và lưu trữ ở một nơi.

Một số website chúng tôi sẽ làm bản sao:
http://nlv.gov.vn/
hoặc
https://books.google.com
hoặc
https://archive.org/details/msn_books

và hàng loạt các website chia sẻ sách khác của Việt Nam cũng như thế giới.

Đối với những tư liệu mới xuất bản 50 năm gần đây. Tuy rằng chúng tôi đều có trong tay phiên bản toàn văn nhưng vì vấn đề bản quyền, chúng tôi sẽ tính đến những hình thức chia sẻ nội dung một cách khác hoàn toàn hợp lệ. Chúng tôi sẽ đảm bảo ko một tư liệu bản quyền nào được phép lọt ra ngoài phạm vi chia sẻ ngoài nhóm những người sở hữu email x@nhanhoc.org. Đó là lí do chúng tôi buộc người dùng phải có tài khoản email x@nhanhoc.org và một số điện thoại để định danh. Hình thức này giống hệt việc một ai đó bất kì gắn 1 file PDF vào email và gửi vào hòm thư của bạn mình để chia sẻ thông tin. 

Nếu có gì chúng tôi chưa thực sự hiểu biết thấu đáo, rất mong nhận được ý kiến góp ý của mọi người.

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN

Continue Reading

Nguyễn Quỳnh Trâm, LATS, Văn hóa của người Hmông theo đạo Tin lành ở Tỉnh Lào Cai

Capture

[Nguồn: http://www.gass.edu.vn/Uploads/File/2016/4/Tom%20tat%20Tram.pdf]

Ngày 20 tháng 5 năm 2016, tại Học viện Khoa học xã hội, Số 477, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội, Nghiên cứu sinh Nguyễn Quỳnh Trâm đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Nhân học, Mã số: 62 31 03 02 với đề tài “Văn hóa của người Hmông theo đạo Tin lành ở tỉnh Lào Cai”. Dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS. Phạm Quang Hoan và TS. Đậu Tuấn Nam.

Việt Nam là một quốc gia thống nhất và đa dạng tộc người. Người Hmông là một trong 54 thành phần dân tộc ở Việt Nam với những nét văn hóa đặc sắc, có giá trị. Việt nam cũng là một quốc gia đa tôn giáo, trong đó có đạo Tin lành. Sau một thời gian du nhập và phát triển, đạo Tin lành đã được Nhà nước công nhận và hoạt động bình thường, ổn định, tuân thủ đúng pháp luật.

Một trong những tín đồ theo đạo Tin lành ở Việt Nam là người Hmông. Đạo Tin lành là một trong những yếu tố tác động đến văn hóa của người Hmông. Dưới ảnh hưởng của đạo Tin lành văn hóa truyền thống của người Hmông đã có sự chuyển biến, thay đổi rõ rệt. Và, đạo Tin lành đã góp phần tạo nên một nét mới trong văn hóa của dân tộc Hmông nói chung và người Hmông ở tỉnh Lào Cai nói riêng. NCS lựa chọn địa bàn nghiên cứu là tỉnh Lào Cai xuất phát từ thực tế người Hmông ở Lào Cai khá đông, đứng thứ 2 sau người Kinh; trong đó số lượng người Hmông theo đạo Tin lành có mặt ở hầu khắp trong tỉnh; và Tin lành đã trở thành thực thể trong đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, tỉnh Lào Cai có một vị trí địa chính trị, địa văn hóa đặc trưng chính vì vậy việc người Hmông theo Tin lành có ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển văn hóa – xã hội, an ninh – quốc phòng.

Những đóng góp mới của Luận án

Luận án cung cấp những nhận thức mới về bản chất của sự chuyển đổi từ văn hóa, tín ngưỡng truyền thống sang đạo Tin lành; văn hóa của người Hmông theo đạo Tin lành đặt trong sự so sánh với văn hóa truyền thống của người Hmông ở tỉnh Lào Cai. Đây cũng là cơ sở để tiếp cận tư liệu và luận giải trong nghiên cứu so sánh giữa truyền thống và hiện đại của bộ phận người Hmông theo và không theo đạo Tin lành ở tỉnh Lào Cai.

Cung cấp cho ngành Nhân học những tư liệu toàn diện, có hệ thống và cập nhật về các vấn đề liên quan đến đạo Tin lành và văn hóa của người Hmông theo đạo Tin lành. Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên tiếp cận dưới góc độ Nhân học để phân tích, đánh giá quá trình truyền bá/ du nhập đạo Tin lành, tiểu dạng văn hóa mới (gồm: Văn hóa vật chất như ẩm thực, trang phục, nhà cửa. Văn hóa xã hội như mối quan hệ gia đình, dòng họ, cộng đồng, mối quan hệ đồng đạo, vai trò của người có uy tín. Niềm tin tôn giáo. Văn hóa lối sống ) hình thành trong lòng văn hóa tộc người Hmông ở tỉnh Lào Cai.

Trên cơ sở so sánh giữa văn hóa của người Hmông theo đạo Tin lành và văn hóa truyền thống của người Hmông, luận án đã phân tích làm rõ sự tương đồng và khác biệt về văn hóa của hai nhóm Hmông (theo đạo Tin lành và không theo đạo); đồng thời chỉ ra những yếu tố tích cực và hạn chế. Đây chính là luận cứ khoa học góp phần cho các cơ quan chức năng tham khảo nhằm hoạch định, cụ thể hóa việc thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo và bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống ở người Hmông nói riêng, các dân tộc thiểu số nước ta nói chung trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay.

Luận án được 7/7 thành viên Hội đồng nhất trí thông qua.

Continue Reading

[Kimberly Kay Hoang] Nữ tiến sĩ và 5 năm xâm nhập thế giới mại dâm ở Sài Gòn

Nữ tiến sĩ và 5 năm xâm nhập thế giới mại dâm ở Sài Gòn

Nữ tiến sĩ Mỹ gốc Việt Kimberly Kay Hoang đã dành 5 năm hóa thân thành cô gái phục vụ quán bar để tìm hiểu về hoạt động lẫn vai trò của mạng lưới mại dâm đầy phức tạp ở TP HCM.

Tối một ngày hè năm 2006, Kimberly trở về nước với ý định tìm hiểu về thị trường mại dâm ở TP HCM. Khi đó, cô chưa rõ nên bắt đầu từ đâu, như thế nào. Cách của cô rất đơn giản: bước vào một quán bar, bày tỏ ý định nghiên cứu với chủ quán, hy vọng những cô gái làm việc ở đây sẽ chia sẻ câu chuyện của mình.

Kimberly nhận được cái lắc đầu, đó là điều nằm trong dự tính. Đem việc này kể với một cậu bạn làm pha chế, anh ta khuyên Kimberly nên đến tìm hiểu từ các ông xe ôm thường quanh quẩn ở những khách sạn cao cấp trong trung tâm Quận 1. Nghe theo lời khuyên, Kimberly đã được “mở mang” tầm hiểu biết về giới làng chơi ngầm ở TP HCM phức tạp như thế nào, qua một cuốc xe ôm thâu đêm với giá khoảng 400.000 đồng.

“Tôi không muốn chỉ tìm hiểu một cách qua loa, mà tôi muốn đào sâu tìm hiểu, trò chuyện với những cô gái trong nghề này, và cả những nhu cầu, động cơ của khách hàng khi tìm đến các cô ấy”, Kimberly nói với phóng viên Zing.vn.

Nu tien si va 5 nam xam nhap the gioi mai dam o Sai Gon hinh anh 1
Tiến sĩ Kimberly Kay Hoang (33 tuổi) đang giảng dạy tại Đại học Chicago. Ảnh: uchicago

Để có thể đạt được mức độ tin cậy, cảm thông, Kimberly quyết định vào vai và thực hiện những công việc hàng ngày của những cô gái quán bar trong 23 tháng và kéo dài 5 năm (từ 2006 đến 2010). Tổng cộng, cô đã thực hiện 146 cuộc phỏng vấn với các cô gái, 117 cuộc phỏng vấn với những nam khách hàng, 8 buổi trò chuyện với “má mì” và 5 buổi với những người chủ quán bar.

Theo Kimberly, phần lớn những nghiên cứu về mại dâm ở Việt Nam chủ yếu tìm hiểu các cô gái bắt khách dọc đường. Chưa có nghiên cứu nào thâm nhập sâu vào đời sống của những cô gái quán bar, nên những cố vấn của cô tại các trường đại học Việt Nam cũng đắn đo khi đưa ra lời khuyên về cách thức tiếp cận.

Hóa thân và xây dựng lòng tin

Trong những năm “nhập vai”, Kimberly đã làm việc tại 4 quán bar, từ cao cấp, trung lưu đến bình dân, phục vụ cho 4 đối tượng khác nhau. “Tôi phân loại các quán bar dựa trên 4 nhóm đối tượng khách hàng. Nhóm đầu tiên chính là nhóm cao cấp nhất, bao gồm các đại gia người Việt và những đối tác làm ăn châu Á của họ. Nhóm thứ hai là những người đàn ông Việt kiều, nhóm thứ ba là những doanh nhân và người nước ngoài làm việc tại Việt Nam. Nhóm cuối cùng, cũng là nhóm bình dân nhất chính là ‘Tây ba lô’”, cô nói.

Nơi đầu tiên Kimberly được chấp nhận làm việc là quán bar chuyên phục vụ đàn ông Việt kiều. Chủ nơi này cũng là một Việt kiều, anh ta đồng tình với những quan tâm của Kimberly, cũng như thông cảm với hoàn cảnh một cô gái gốc Việt từ Mỹ đơn độc về Việt Nam.

“Anh ấy che chở tôi như em gái, giới thiệu tôi với một số người phân phối bia, rồi họ lại giới thiệu tôi cho một số chủ quán bar khác… Mối quan hệ này dẫn tới mối quan hệ khác, cuối cùng tôi được vào làm tại một quán bar chỉ chuyên phục vụ những đại gia Việt Nam, có thể nói là tầng lớp giàu nhất”.

Những cuộc phỏng vấn diễn ra ở hậu trường, trong giờ “thấp điểm” khi các cô gái đang ngồi chờ khách đến. Đối với “khách hàng”, cuộc trò chuyện có thể diễn ra ngay tại quán bar, quán cà phê, hoặc một nơi gần cơ quan của họ.

Nu tien si va 5 nam xam nhap the gioi mai dam o Sai Gon hinh anh 2
Ảnh minh họa: AFP

Tại những quán bar mà Kimberly làm việc, cô không giấu giếm thân phận mà luôn nói rõ mục đích nghiên cứu của mình. “Thoạt đầu, các cô gái tỏ ra ngạc nhiên. Vì sao một người có học vị và điều kiện như tôi lại tìm đến đây làm gì, và vì sao lại quan tâm câu chuyện của các cô ấy. Khi đó, tôi phải nỗ lực để các cô ấy tin tưởng”, Kimberly nói.

Trong nhiều tuần đầu tiên, Kimberly học các công việc của đồng nghiệp. Từ phục vụ đến làm việc ở quầy pha chế, ngồi uống với khách, hát karaoke, để khách chạm vào cơ thể.

“Đó là ranh giới mà khi vượt qua thì bạn sẽ không còn là phụ nữ đứng đắn theo quan điểm thông thường. Nhưng nó giúp tôi lấy lòng tin với các cô gái và khách hàng. Khi bước vào đây, tôi không tỏ ra mình tốt hơn hay thông minh hơn các cô ấy. Tôi phải làm công việc giống như họ, tôn trọng công việc của họ”.

Kimberly làm việc khoảng 13 tiếng mỗi ngày, và đủ 7 ngày trong tuần. Thỉnh thoảng cô cũng xếp hàng để những vị khách nam chọn. “Nhưng vì tôi già, xấu, chân ngắn và cũng không mảnh mai, không hấp dẫn, nên khi đó chẳng có ai gọi tôi đến bàn cùng uống rượu cả”, Kimberly cười lớn khi kể lại.

Sau khoảng 9 tháng liên tục làm việc tại quán bar cao cấp vốn đòi hỏi phải uống rượu hàng đêm với khách nhiều hơn, Kimberly quyết định giảm tần suất công việc. Chuyển sang quán bar bình dân nhất, cô chọn đóng vai người quan sát hơn là hóa thân thành cô gái quán bar thực sự.

Kimberly cho biết cô dễ dàng hòa nhập với các vị khách tại những quán bar cao cấp hơn, vì năng lực ngôn ngữ, nền văn hóa và cách tương tác rất “Mỹ”. Sau khi đoán được trình độ của cô, một vị khách thậm chí để nghị Kimberly trở thành “thư ký tình dục” (sex-retary) cho ông ấy với mức lương 3.000 USD/tháng. “Khi đó, trong lòng tôi chỉ muốn đấm một phát vào mặt ông ấy. Nhưng tôi đã kiềm chế, mỉm cười, và cúi đầu từ chối cơ hội này”, Kimberly kể.

Quyền năng châu Á và sự suy tàn của châu Âu

Giai đoạn hai trong quá trình nghiên cứu của Kimberly trùng với cuộc khủng hoảng tài chính thế giới, bắt đầu từ năm 2008. Lúc này, Việt Nam hầu như chưa bị ảnh hưởng. Thậm chí, trong giai đoạn khủng hoảng, Việt Nam trở thành một trong những thị trường hấp dẫn tại châu Á đối với nhà đầu tư nước ngoài, FDI năm 2009 gần gấp 3 năm 2006.

Nhưng phần lớn đầu tư nước ngoài của Việt Nam giai đoạn 2006 – 2009 không phải từ Mỹ hay châu Âu, mà từ châu Á, như Đài Loan, Hàn Quốc, Singapore. Do vậy, hướng nghiên cứu lúc này được mở rộng sang việc sử dụng tình dục như hình thức thanh toán, trao đổi hoặc hỗ trợ trong quan hệ kinh tế như thế nào.

Nu tien si va 5 nam xam nhap the gioi mai dam o Sai Gon hinh anh 3
Quyển sách của Kimberly Kay Hoang tựa đề tạm dịch “Mua bán dục vọng: quyền năng tại Châu Á, suy tàn tại Châu Âu và hình thức tiền tệ ngầm của nghề mại dâm toàn cầu”, là tổng hợp trải nghiệm và phân tích khoa học từ 5 năm phục vụ quán bar tại TP HCM. Cuốn sách đã đạt nhiều giải thưởng học thuật uy tín tại Mỹ. 

“Cách làm ăn rất châu Á. Quy trình, luật lệ không phải là những yếu tố tuân thủ hàng đầu. Vậy làm sao để xây dựng mối quan hệ và lòng tin? Họ đã làm những điều này tại quán bar.

Đối với đàn ông châu Âu, đến quán bar là để vui vẻ và giải trí. Nhưng đối với đàn ông châu Á, quán bar còn là nơi để tiếp xúc, tìm hiểu lẫn nhau trong các phi vụ làm ăn và ký hợp đồng”, Kimberly nói vớiZing.vn.

Theo quan sát của Kim, điều khiến nhiều nhà nghiên cứu bất ngờ là vị thế của những người đàn ông phương Tây trong các quán bar hạng sang ở Việt Nam lại không phải cao nhất, mà thống trị chính là các đại gia người Việt.

“Bởi vì đàn ông phương Tây không mang theo sẵn thật nhiều tiền mặt để chi trả, trong khi các quán bar hiếm khi nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng. Tấm thẻ trở nên vô dụng, trong khi những đại gia Việt lại rất nhiều tiền và đặc biệt là rất hào phóng. Đó cũng là điều phản ánh một phần từ góc nhìn ‘Quyền năng châu Á và suy tàn của phương Tây’”, Kimberly nói.

Cô nhớ nhất một buổi tiếp khách của một đại gia người Việt với các đối tác Đài Loan. Đến khi thanh toán, biết chắc rằng những đối tác không mang đủ tiền mặt, vị đại gia liền “vung tiền” và tự hào tuyên bố: “Đây là cách chơi của chúng tôi”.

Ông này cũng hào phóng “boa” cho các cô gái phục vụ tổng số tiền 1.100 USD, rồi lại quay sang hỏi đối tác: “Các vị có bao giờ thấy ông Tây hay Việt kiều nào làm như vậy chưa?”.

Nu tien si va 5 nam xam nhap the gioi mai dam o Sai Gon hinh anh 4
Kimberly Kay Hoang chia sẻ những kết quả nghiên cứu với sinh viên tại ĐH Chicago. Ảnh: uchicago

Cuộc sống của cô gái quán bar

Theo Kimberly, “tình chị em” giữa những cô gái quán bar khá gắn kết. Họ tụ tập vui vẻ với nhau những khi không làm việc, tổ chức tiệc sinh nhật cho nhau, thậm chí đến thăm gia đình của nhau.

Má mì cũng không hẳn là người bóc lột sức lao động. Họ không xén bớt phần tiền của các cô gái sau mỗi lần ‘mây mưa’ với khách. Họ chỉ nhận tiền boa khi ngồi uống với khách. “Nhưng điều này chỉ diễn ra trong các quán bar cao cấp”, Kimberly thừa nhận.

Các cô gái cũng chịu khó tân trang nhan sắc để thu hút được nhiều khách hơn. Họ nâng mũi, nâng cấp vòng 1… hoặc phẫu thuật theo hướng để giống với các cô gái Hàn Quốc. Đó là vẻ đẹp mong manh của phụ nữ châu Á, vừa hợp nhãn với những đại gia địa phương mà cũng hấp dẫn đối với các vị khách phương Tây, khác hẳn hình ảnh những gái mại dâm “xôi thịt” như tại Mỹ.

“Một bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ từng nói với tôi rằng, ‘Nhiều người cứ bảo tiền không mua được tình yêu, nhưng đó là do họ không biết mua ở chỗ nào thôi’”, Kimberly chia sẻ.

Kimberly cho biết, nhiều cô gái chọn trở thành phục vụ ở quán bar vì đây là công việc không khó nhọc nhưng giúp mang lại thu nhập cao, so với các công việc như ở nhà máy.

Trên thực tế, họ cũng là người đóng góp lớn cho thu nhập gia đình ở quê hương so với những người anh em đi xuất khẩu lao động ở nước ngoài. Nhưng định kiến ở một xã hội phương Đông vẫn rất nặng nề.

Một trong những kỷ niệm buồn của Kimberly là khi cô về thăm nhà một nữ đồng nghiệp vào dịp Tết. Giữa chặng đường, mẹ của người bạn gọi điện thoại và chửi mắng con gái. “Bà bảo cô ấy đừng về nữa. Hàng xóm ai cũng kháo nhau rằng cô ấy đi làm gái”. Cô gái oà khóc giữa chuyến xe, “má mì” cố gắng khuyên bảo: “Không sao đâu, rồi chúng ta sẽ có cách”.

Kimberly Kay Hoang đang giảng dạy tại ĐH Chicago. Bà là chuyên gia về xã hội học có tiếng về các vấn đề giới, toàn cầu hóa, kinh tế xã hội học. Bà có bằng thạc sĩ xã hội học tại ĐH Stanford và bằng tiến sĩ tại ĐH California Berkeley. Nghiên cứu nhập vai của bà tại TP HCM từng được giải thưởng của Hiệp hội Xã Hội học Mỹ (ASA) vào năm 2012. Nghiên cứu của bà được ASA đánh giá “độc đáo” khi tiếp cận được nhiều góc độ khác nhau của lĩnh vực này. ASA cũng đánh giá nghiên cứu của bà đã “thúc đẩy nhiều phương pháp nghiên cứu xã hội học truyền thống để tiếp cận các vấn đề về toàn cầu hóa” và tạo ra cách hiểu mới với các vấn đề phức tạp của mối quan hệ sản xuất và tái sản xuất trên thị trường toàn cầu

Continue Reading

[Giới thiệu] Mekong Land Research Forum

3

About this site

The purpose of the Mekong Land Research Forum online site is to provide structured access to published and unpublished research on land issues in the Mekong Region. It is based on the premise that debates and decisions around land governance can be enhanced by drawing on the considerable volume of research, documented experience and action-based reflection that is available. The online site seeks to organise the combined work of many researchers, practitioners and policy advocates around key themes relevant to the land security, and hence well-being, of smallholders in Cambodia, Laos, Myanmar and Vietnam, as well as the wider Mekong Region.

The research material on this site is mounted at three levels:

First, a selection of journal articles, reports and other materials is provided and organised thematically to assist researchers, practitioners and policy advocates to draw on one another’s work and hence build up a collective body of knowledge. This is the most “passive” presentation of the research material; our contribution is to find and select the most relevant material and to organise it into key themes. In some cases the entire article is available. In others, for copyright reasons, only an abstract or summary is available and users will need to access documents through the relevant journal or organisation.

Second, a sub-set of the articles has been annotated, with overall commentary on the significance of the article and the research on which it is based, plus commentary relevant to each of the key themes addressed by the article.

Third, the findings and key messages of the annotated articles are synthesised into summaries of each of twelve key themes. For each key theme, there is a one-page overall summary. Extended summaries are being developed progressively for each theme as part of the Forum’s ongoing activity.

Overall, we intend that this online site will contribute toward evidence-based progressive policy reform in the key area of land governance. We further hope that it will thereby contribute toward to the well-being of the rural poor, ethnic minorities and women in particular, who face disadvantage in making a living as a result of insecure land tenure.

4

Thành viên quan tâm, mời truy cập đường dẫn: http://rcsd.soc.cmu.ac.th/mlrf/?q=search để tìm kiếm và khai thác dữ liệu nghiên cứu liên quan đến vấn đề này.

Continue Reading