Bỏ biên chế trên giấy không bỏ được biên chế thực tế

Về mặt nguyên tắc, chúng tôi không ủng hộ hay phản đối việc bỏ công chức hay viên chức. Chúng ta đang sống trong một thế giới mà cả câu hỏi lẫn câu trả lời cho bài toán xã hội không đơn giản chỉ là chuyện ủng hộ hay phản đối.
 
Vậy nên trong trường hợp Bộ Giáo dục quyết tâm bỏ biên chế viên chức công chức trong ngành giáo dục, tôi nghĩ có một vấn đề mà nhà nước sẽ phải đối mặt, giải quyết sau khi việc bỏ biên chế ngành giáo dục này được diễn ra:
 
Theo chúng tôi, biên chế hay không biên chế, không phải vấn đề mấu chốt của việc nâng cao chất lượng giáo dục. Bỏ biên chế về mặt quy định nhưng ngay lập tức sẽ có hàng loạt hình thức “biên chế vô hình” khác sẽ nảy sinh thay thế.
 
Đơn cử, tôi là thế hệ giáo viên trở thành thí nghiệm của việc bỏ Công chức để cơ cấu thành Viên chức, kí hợp đồng ngắn hạn, trung hạn và dài hạn (vĩnh viễn). Nhưng phải thừa nhận những hợp đồng viên chức này là hình thức tương tự chế độ Công chức mới không hơn. Và chúng tôi, sau một năm, không khác gì nhiều so với những Công chức của thời kỳ trước.
 
Những cải cách kiểu này xảy ra thường xuyên đến mức chúng tôi dần hình thành một tâm lý “trời sinh voi, ắt sinh cỏ”. Từ những tiêu chuẩn ngoại ngữ, đến tiêu chuẩn công bố, rồi tiêu chuẩn tiến sĩ thạc sĩ, rồi hệ thống bằng cấp chứng chỉ; qua bao nhiêu lần đổi mới và cải cách giáo dục, lần nào đề xuất cải cách vĩ mô từ cấp cao thì hệ thống giáo dục cả cấp cao lẫn cấp thấp sẽ nảy sinh ra nhiều giải pháp thích ứng, để đưa cải cách về chỗ “ai ai cũng cảm thấy dễ chịu” như trước khi cải cách bắt đầu.
 
Dần dần, tôi học được thói quen không cảm thấy quá sợ hãi trước những đợt cải cách ở nước mình. Đó là một khía cạnh khá “nhân văn” của cuộc sống ở Việt Nam. Mọi người không ai cảm thấy bị ép quá. Đối mặt với những quyết định “trên giời” nhất, thế nào cũng có một con đường nho nhỏ nhưng dễ thấy, để lách qua.
 
Nếu lần này Bộ định làm cải cách thực sự, nên chăng cân nhắc đến khả năng thực tế rằng: xóa bỏ biên chế trên giấy bằng chính sách vĩ mô thì dễ, nhưng nhận ra và xóa bỏ các hình thức “biên chế vô hình phái sinh” ở các cấp cơ sở còn ngàn lần khó hơn.
 
Người viết: Nguyễn Phúc Anh
 
Continue Reading