Giáo dục công ở Hoa Kỳ có khai phóng hay không? – Radio Nhân học Kỳ 12

GIÁO DỤC CÔNG Ở HOA KỲ CÓ KHAI PHÓNG HAY KHÔNG? 

RADIO NHÂN HỌC KỲ 12 

File âm thanh:https://goo.gl/zRd7Rf

File nền web: https://goo.gl/NxVCtP

Phát thanh viên: Trà Hoa Cúc

Giới thiệu của Radio Nhân học:

Xu hướng “lãng mạn hóa” trong góp ý và thực hành cải cách giáo dục là xu hướng phổ biến ở Việt Nam hiện nay. Xu hướng này đã, đang và sẽ tiếp tục đẩy cải cách giáo dục vào bế tắc.

Đọc những gì “giới tham mưu” viết về giáo dục Mỹ, giáo dục Nhật Bản và giáo dục Phần Lan, người ta có cảm giác họ đang hoạt động bán hàng đa cấp chứ không phải đang cung cấp một bức tranh thực tế – thực dụng về những gì đang xảy ra trên thế giới. 

Những bức tranh lãng mạn màu hồng có thể khiến người ta thèm muốn nhưng không ai làm chính sách với những huyễn tưởng ấy cả. 

Thực hành cải cách của Bộ Giáo dục Việt Nam nhiều năm qua cũng chỉ dừng ở việc bán “vision” (tầm nhìn) và tiêu tiền nên thất bại là điều đương nhiên. Những gì chúng ta thấy là sự cóp nhặt những “mô hình lý tưởng” đâu đó để đem về áp dụng đại trà “trên phạm vi toàn quốc”. 

Những mục tiêu được đặt ra trong những đề án cải cách đã thất bại trước đây đều là những mục tiêu không tưởng như “phổ cập” năng lực ngoại ngữ, hay áp dụng một mô hình lớp học “hiện đại” trên phạm vi toàn quốc.

Chúng ta muốn học tập giáo dục Mỹ, Nhật, Phần Lan cũng được thôi. Nhưng trước hết cần phải tiếp nhận thông tin về nền giáo dục đó đa chiều và cẩn thận.

Radio Nhân học xin trân trọng giới thiệu bài viết của Trần Uyên Nguyên, hiện đang học tập ở Đại học Lesley, để cung cấp cho bạn đọc một góc nhìn tham chiếu khác về giáo dục Hoa Kỳ. 

Bài viết chỉ ra rất nhiều những bài học kinh nghiệm cho cải cách giáo dục công của Việt Nam. Đặc biệt, nó phần nào chỉ ra sự ngớ ngẩn của mệnh đề “đào tạo theo nhu cầu của thị trường” đã được nhắc đi nhắc lại gần đây trên truyền thông đại chúng.

GIÁO DỤC CÔNG Ở HOA KỲ CÓ KHAI PHÓNG HAY KHÔNG?

Trần Uyên Nguyên

Đó là câu hỏi lớn và cũng là đề tài luận văn cuối khoá của khoá học Nghệ Thuật và Lịch sử Giáo Dục Hoa Kỳ của tôi tại Đại học Lesley. 

Ngày tôi sang Mỹ, tôi kỳ vọng sẽ nhìn thấy một nền giáo dục khai phóng, thể hiện ở việc tôn trọng từng cá nhân và giúp học sinh tư duy phản biện. Tuy nhiên, khi thảo luận với các sinh viên bản địa, đến thăm một số trường công nổi tiếng của bang Massachusetts, và đọc quyển “Trường Mỹ: Bối cảnh toàn cầu – Từ Thanh giáo đến thời kỳ tổng thống Obama” (The American School: A Global Context – From the Puritans to the Obama Administration) của Joel Spring, tôi được biết: chính sách giáo dục công ở Hoa Kỳ chưa bao giờ hướng đến mục tiêu khai phóng. Trong suốt lịch sử Mỹ, giáo dục công luôn được sử dụng để ổn định và phát triển xã hội, cũng như đào tạo nguồn lao động.

Sau nhiều tuần thảo luận và đọc sách, các bạn học cùng lớp của tôi (phần lớn có kinh nghiệm giảng dạy ở trường công) đồng ý với nhau rằng ba mục tiêu lớn của giáo dục công ở Mỹ hiện nay là: 

– Thứ nhất, tạo sự bình đẳng về cơ hội cho học sinh bằng cách tiêu chuẩn hoá những kỹ năng và kiến thức cơ bản thông qua một Tiêu chuẩn cốt lõi chung (Common Core Standard). 

– Thứ hai, tạo ra những thành viên có khả năng làm việc hiệu quả và cạnh tranh trong thị trường lao động toàn cầu. 

– Thứ ba, dạy những giá trị của nền văn hoá Mỹ.

Song Joel Spring, trong quyển sách của ông, cho rằng Tiêu chuẩn Cốt lõi chung không thể tạo ra những người lao động có hiệu quả trong xã hội tương lai. Nó quá nhấn mạnh vào đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, thứ liên tục thay đổi theo thời gian. Đồng thời, Tiêu chuẩn chung này đã loại những yếu tố quan trọng cho sự sáng tạo như cảm nhận, cảm xúc và khả năng thể hiện suy nghĩ cá nhân ra khỏi chương trình học. Việc áp dụng tiêu chuẩn này đã loại bỏ các môn nghệ thuật, văn chương ra khỏi chương trình chính khoá của nhiều trường. 

Trong khi đó, theo Joel Spring khả năng tư duy độc lập và sáng tạo mới là kĩ năng người lao động cần, để giải quyết những vấn đề kinh tế xã hội hiện tại và xây dựng những hệ thống mới hiệu quả hơn. 

Những ngành “hot” nhất hiện nay chưa hề tồn tại 10 năm trước. 65% học sinh tiểu học hiện nay sẽ làm việc trong những ngành nghề thậm chí chưa hình thành (1). Câu hỏi được đặt ra là: làm sao học sinh có thể tạo ra hệ thống mới, hoặc thích nghi với hệ thống mới, khi họ chỉ được đào tạo để vận hành trong hệ thống cũ? 

Ngoài ra, Tiêu chuẩn Cốt lõi chung đã làm việc ngược đời khi nó đề ra chương trình giảng dạy chung cho toàn quốc dựa trên tiêu chuẩn đầu ra của bậc trung học phổ thông. Việc không đồng bộ giữa ý chí chủ quan và sự phát triển tâm lý của trẻ em tạo ra những chương trình học bất hợp lý, đặc biệt với những khối lớp nhỏ (2). 

Có thể thấy sự bất hợp lý này thông qua việc giảm ngân sách dành cho các chương trình học nghệ thuật, thể thao và các môn ngoại khoá khác, đều là những môn học rất quan trọng cho sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em. Tiêu chuẩn cốt lõi chung còn vận hành trên một tiền đề không chính xác là mọi trẻ em đều phát triển với tốc độ như nhau.

Bên cạnh đó, một chương trình học lấy sự phát triển kinh tế làm trung tâm sẽ đặt nhẹ yếu tố phát triển bền vững. Một xã hội không phát triển bền vững về mặt môi trường sẽ không thể có công bằng xã hội. Như chúng ta đang thấy hiện nay, khi thiên nhiên bị khai thác quá mức để phát triển kinh tế, thì thiên tai và biến đổi khí hậu sẽ diễn ra nhiều hơn. Những người bị ảnh hưởng nhất sẽ là những người nghèo.

Cuối cùng, mục tiêu giảng dạy giá trị văn hoá Mỹ cũng là một mục tiêu đáng tranh cãi. Có hay không một nền văn hoá Mỹ? Nước Mỹ là đất nước của những người nhập cư. Trừ những người da đỏ bản địa, tất cả người Mỹ đều là người nhập cư. Tuy nhiên, nền văn hoá và tư tưởng thống trị ở Mỹ hiện nay lại là văn hoá Anglo American và tư tưởng châu Âu trung tâm. Trong suốt lịch sử nước Mỹ, những người da đỏ bản địa, người Ireland, người Hispanic, người gốc Á, Phi, Trung Đông, luôn phải đứng lên để giành lấy sự công bằng và đưa văn hoá của họ vào giáo dục công. Câu hỏi đặt ra là khi văn hóa của học sinh không được thực sự hiểu và tôn trọng, học sinh có thể tư duy độc lập hay phải gò ép suy nghĩ của mình theo văn hoá “chính thống”?

Nhìn chung, chính sách giáo dục công ở Mỹ chưa bao giờ coi trọng việc khai phóng cá nhân, cho dù chủ nghĩa cá nhân là một phần quan trọng của văn hoá Mỹ.

Thay lời kết, tôi muốn nói về trải nghiệm của tôi trong lớp học về giáo dục ở Lesley. Bạn học của tôi thường kể về những kỷ niệm được giáo viên ủng hộ để làm những việc họ muốn, hay trở thành người họ muốn. Ở một số trường tiểu học mà tôi đến thăm (thành phố Newton, bang Massachusett), có những bố mẹ thành lập hội phụ huynh để tạo cho con cái nhiều chương trình ngoại khoá hơn, và có những giáo viên không ngừng đấu tranh để được tự do nhiều hơn trong chương trình giảng dạy và đưa nghệ thuật vào giáo dục. Họ nói với tôi rằng nghệ thuật là một công cụ tuyệt vời để tạo nền giáo dục khai phóng.

Như vậy có hay không sự khai phóng trong nền giáo dục Mỹ? Câu trả lời của cá nhân tôi là có. Tuy nhiên, nó không đến từ chính sách giáo dục, mà đến từ những cá nhân tin vào giá trị của nó và dám đấu tranh để đem nền giáo dục toàn diện hơn cho từng cá nhân học sinh. Nhưng không phải tất cả học sinh trên đất Mỹ đều nhận được nền giáo dục đó.     

(1) https:www.timeshighereducation.comnewsmartin-boehm-preparing-students-for-jobs-that-dont-exist-yet     

(2) Strauss, V (2014, May). 6 reasons to reject common core K3 standards and 6 rules to guide policy.

Retrieved from https:www.washingtonpost.comnewsanswer-sheetwp201405026-reasons-to-reject-common-core-k-3-standards-and-6-axioms-to-guide-policy?utm_term=.10b51fc54532

QUYỂN SÁCH Spring, J.H (2005). The American school, a global context: from the Puritans to the Obama administration. New York, NY: McGraw-Hill Education. 

ĐÃ CÓ TRONG THƯ VIỆN NHÂN HỌC

 

You may also like

Leave a Reply